Hallux valgus: je kunt er meer aan doen dan je denkt

Je grote teen staat scheef naar de andere tenen toe. Aan de binnenkant van je voet zit een bult. In smalle schoenen doet het pijn. Veel mensen die hier binnenkomen zeggen erbij dat hun moeder het ook had. Het lijkt dan iets waar je niets aan kunt doen.

Ongeveer een kwart van de volwassenen heeft een scheve grote teen, boven de 65 ruim een derde. Wat ik zie: vaak zit het aan één voet, of aan de ene voet meer dan aan de andere. Dat past slecht bij iets wat alleen in je genen of je schoenen zit.

Wat je van huis meekrijgt

Wat je kunt erven is zachter bindweefsel en soepeler banden. Wat ik daarnaast zie, is dat je een manier van bewegen overneemt van de mensen bij wie je opgroeide. Loop je zoals je vader of moeder, dan belast je je voeten ook zoals zij. Dat tweede zit in je zenuwstelsel. Een bewegingspatroon kun je veranderen. Schoenen spelen een kleinere rol dan vaak wordt gedacht.

Wat er in je voet gebeurt

Bij het lopen rolt je gewicht over je voetzool naar voren. Je zet af via de bal van je voet. Dat gaat het best via de kopjes van het eerste en het vijfde middenvoetsbeentje. Bij een hallux valgus rolt de voet bij de afzet naar binnen. De druk komt dan op de zijkant van het groteteengewricht. Dat gewricht opent steeds verder. Het teenbotje komt scheef op het middenvoetsbeentje te staan, als een baret die opzij is gezakt. De pees onder je grote teen hoort tussen twee sesambotjes door te lopen. Hij schuift ernaast en trekt de teen verder scheef.

Waar het vandaan komt

Dat je voet naar binnen rolt, begint zelden in je voet. Wat ik vaak zie: de gewrichten tussen je tenen en je middenvoet strekken te weinig, je zet kleine stappen met een licht gebogen knie en je heup draait niet ver genoeg uit.

Er is nog een tweede plek. Midden in je voet ligt een wigvormig botje, de middelste cuneiform, dat de koepel van je voet sluit, zoals de sluitsteen van een boog. Zet je je gewicht op je voet, dan kantelt je sprongbeen en glijdt dat botje naar voren. De gewrichten eromheen openen naar de vloer, zodat de middenvoetsbeentjes vlakker op de ondergrond komen te liggen. De koepel van je voet spreidt en wordt lager. Gebeurt dat niet, dan proneert je grote teen meer.

Die bult is het antwoord van je lichaam op beweging die elders ontbreekt.

Wat je eraan kunt doen

Heb je pijn in je voeten, dan is oefenen met lopen waarschijnlijk het laatste waar je zin in hebt. Toch is meer bewegelijkheid in je hele lichaam zowel de voorwaarde als de oplossing. Zodra de rest van je lichaam meer beweegt, wordt je voet minder overbelast.

Het werk begint zelden bij je teen. Wat meestal ontbreekt, zit hoger: voldoende uitwaartse rotatie in je heup, strekking in je knie en beweeglijkheid in je enkel. Ook de gewrichten tussen je tenen en je middenvoet strekken vaak te weinig. Komt daar beweging bij, dan hoeft je voet bij de afzet minder naar binnen te rollen.

Daarnaast is er werk in je voet zelf. Je kunt je voetspieren sterker maken, zodat je voet veert en je voorvoet beter bij elkaar blijft. Je leert je bewegingen beter te timen.

Krijg je te horen dat je voorvoet is doorgezakt, dan volgt vaak het advies om steunzolen te dragen. Een zool ondersteunt je voorvoet. Wat hij niet doet, is je voet leren zelf te veren. Een doorgezakte voorvoet is dus geen vonnis: de spieren die je voorvoet bij elkaar houden zijn te trainen.

De vraag of teenspreiders helpen krijg ik vaak. Dat hangt ervan af hoe je ze gebruikt. Ze kunnen je bewuster maken van je voetspieren als je er bewust mee oefent om je voorvoet te spreiden, zonder met je tenen te knijpen. Ze tussen je tenen wurmen en dan door je huis scharrelen doet weinig. Je voet moet tijdens het lopen kunnen spreiden en terugveren. Dat leer je in beweging.

Ik kijk eerst hoe je loopt. Daarna oefenen we het herintroduceren van verloren bewegelijkheid in je gewrichten. Heb je de optie tot beter bewegen terug en heb je ervaring opgedaan met de sensaties in je voeten, dan kunnen we dieper werken aan beter voetgebruik. Dat is nodig om de spieren en pezen in je voet te reorganiseren. Je voet geeft door druk essentiële informatie door aan je lichaam dat erbovenop staat.

De pees onder je grote teen is korter geworden. Die komt niet vanzelf terug tussen de sesambotjes. Daar is Myofascial Release voor nodig. Lukt dat niet helemaal, dan is er meestal nog steeds verbetering mogelijk. Dat vraagt geduld. Je zenuwstelsel reageert gaandeweg ook minder met alarmbellen op wat je in je voeten voelt.

Ontwikkel je een beter looppatroon, dan kan je grote teen rechter komen te staan en de bult kleiner worden. Voorwaarde is dat je grote teen nog beweeglijk is.

Verder

Wil je zelf je loopbeweging onderzoeken en je voeten sterker maken? Dat kan in een personal training Anatomy in Motion, in mijn studio in Maastricht. Werk je liever in een kleine groep, dan is er de groepsles Moeiteloos Lopen. Een kennismakingsgesprek is gratis.